ن یکی از عوامل موثر بر سلامت عمومی دانشجویان مورد توجه و سنجش قرار می گیرد.
حمایت اجتماعی اساس تعلق داشتن، پذیرفته شدن و مورد عشق و محبت قرار گرفتن می باشد. حمایت اجتماعی برای هرفرد ارتباط امن به وجود می آورد که احساس محبت ونزدیکی، یکی از ویژگی های اصلی این ارتباط است.حمایت اجتماعی یک کمک دوجانبه است،که موجب خلق تصور مثبت از خود، پذیرش خود واحساس عشق و ارزشمندی می گردد و تمام اینها به فرد فرصت خودشکوفایی ورشد می دهد.
باتوجه به اهمیت تامین سلامتی دانشجویان، این مطالعه باهدف بررسی تاثیر حمایت اجتماعی در ارتباط با سلامت عمومی دانشجویان در سال تحصیلی 93-1392 در دانشگاه علامه طباطبایی انجام می پذیرد.
در این فصل ابتدا طرح مساله، انگیزه پژوهشگر مطرح و پس از آن به تدوین اهداف پژوهش پرداخته شده است و در پایان به ضرورت واهمیت موضوع و فایده پژوهش پرداخته خواهدشد.
2-1- طرح مساله
سلامتی موضوع مهمی است که ذهن انسانهای بسیاری را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است و به همین دلیل مطالعه راجع به سلامت، ابعاد آن، عوامل موثر ومرتبط با آن، عوامل پیش بینی کننده وعوامل ارتقا دهنده آن همیشه مورد توجه پزشکان، مددکاران اجتماعی، روانشناسان و …بوده است. به طور کلی می توان گفت فرد سالم کسی است که بیمار نباشد، نقص عضو نداشته باشد، باتغییرات محیطی هماهنگی داشته باشد، ازقدرت کافی برای اداره امور زندگی برخوردار باشد ومقاومت لازم دربرابر پیشامدها واتفاقات رنج آور را داشته باشد ودارای تعادل روانی وسازگار با محیط باشد. درگزارش گروه کاری سازمان بهداشت جهانی (2000) درخصوص ارتقای سلامت، سلامت اینگونه تعریف شده است:”سلامت گستره ای است که در آن حیطه، فرد یاگروه می تواند آرمانها و راه برآورده ساختن نیازها را درک نموده وازطرف دیگر قادر به تغییر وسازش با محیط باشد”.بدین ترتیب سلامت به عنوان وسیله ای برای زندگی هرروزه در نظر گرفته می شود نه به عنوان هدف زندگی. ازدیدگاه این سازمان سلامتی حالت صحت کامل جسمی، روانی واجتماعی است؛ شاخص های ارائه شده سلامتی درسال 2000 عبارت بود از: حرمت انسان، استقلال، مسئولیت فردی واجتماعی، سطح سواد، اشتغال، امنیت، پاسخگو بودن مسئولین وخدمات بهداشتی ودرمانی که دربین 194 کشور عضو ایران رتبه 96 را به دست آورده است ودرارتباط با خدمات بهداشتی، رتبه 154 را کسب کرده است. بدین ترتیب ملاحظه می شود که موضوع سلامتی افراد تنها در بیماری های جسمی خلاصه نشده وبه طور عمده درچهارچوب سلامت روانی واجتماعی قرار می گیرد. مشکلات مربوط به سلامت می تواند عملکرد شخص را تضعیف نماید وسبب ایجاد خسارت برای خانواده وجامعه ونیز می تواند مسائل هیجانی وهزینه های اقتصادی را به بار می آورد. امروزه به علت پیشرفت در فناوری وتاثیر مستقیم آن بر کیفیت زندگی انسان، پرداختن به مساله سلامت وعوامل موثر بر آن اهمیت ویژه ای یافته است وتامین سلامتی افراد جامعه یکی از مهم ترین مسایل اساسی در هر کشور است. مطالعات علمی وسیعی که در این زمینه تاکنون انجام پذیرفته می تواند با شناسایی دقیق عوامل تهدید کننده سلامتی ونیز رفع ابهامات، راهگشای برای برنامه های ارتقا سلامت باشد.
روشن است هر گونه تلاش در زمینه دستیابی به سلامت وآرامش که هم نیاز فردی وهم نیاز اجتماعی است، مستلزم آشنایی با معنا ومفهوم سلامت وچگونگی اندازه گیری ونیز یافتن راه های ارتقا آن می باشد. دراین راستا دانشگاه ها نیز به دلیل نقش مهمی که در تعلیم وپرورش نسل آینده ساز کشور دارند از این قاعده مستثنی نمی باشند. دانشگاه ها سازمان هایی هستند که هر ساله تعداد قابل توجهی از جمعیت جوان را جذب می کنند وطی زمان معینی توانمندی علمی وعملی این اشخاص را پرورش می دهند ودر نهایت نیروهای آموزش دیده رادر اختیار جامعه قرار می دهند. باید خاطرنشان کرد ورود وتحصیل در دانشگاه بابروز تغییرات زیادی در روابط فردی و اجتماعی همراه است، درکنار این تغییرات انتظارات و نقش های جدیدی هم که در طول دوران تحصیل دردانشجویان شکل می گیرد، نیزمی توان اشاره کرد.توجه به این نکته حائز اهمیت است که دوران تحصیل دانشگاهی به واسطه عوامل فردی، فرهنگی، اجتماعی واقتصادی ازجمله دوری از خانواده و عدم برخورداری کافی از حمایت آنان، مشارکت ومسئولیت پذیری اجتماعی، ارتباط زمانی این دوره با شرایط دوره جوانی، فشارهای تحصیلی، کمبود زمان وامکانات تفریحی، آینده نامشخص وفشارهای درسی، مشکل پرداخت هزینه ها و….دوره خاص تلقی می شود. قرار گرفتن درچنین شرایطی اغلب با فشارها ونگرانی هایی توام است وعملکرد وبازدهی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. امروزه موضوع سلامت دانشجویان مساله ای حیاتی است که چالشهای اساسی را برانگیخته است . دانشجویان قشر وسیعی از جمعیت فعال را تشکیل می دهند و نقش مهمی را در آینده کشور ایفا می کنند(آزاد 206:1385). در سالهای اخیر گزارشات بسیاری درباره افسردگی ،سوء مصرف مواد وافت تحصیلی درمیان دانشجویان جهان دیده می شود؛ وشیوع بیماری های روانی در بین دانشجویان یکی از 5 موضوع مهمی است که دانشگاه ها در کشورهای مختلف با آن روبرو هستند. همانطور که ذکرآن رفت میزان شیوع اختلالات وبیماری های روانی دربین دانشجویان در حال افزایش است. استرس های گوناگون با تاثیر منفی که بر منابع مقابله فردی واجتماعی شخص اعمال می کنند، باعث کاهش مقاومت فرد گشته ودر دراز مدت اثرات ناخوشایندی بربهداشت روانی وج
سمانی دانشجویان می گذارند ودر نهایت به پایین آمدن سلامت وکیفیت زندگی آنها منجر شده و آنها را از ایفای نقش بازمی دارد. داشتن مشکلات مربوط به سلامت منجر به اختلال در انجام تکالیف درسی،کاهش انگیزه، اضطراب وترس شده و سبب می شود که دانشجویان بخش قابل توجهی ازنیروی فکری خودرا صرف چنین مشکلاتی کنند ودرنتیجه توان وعلاقه کافی را برای فعالیت در امور آموزشی نخواهند داشت. با وجود این اگرچه این تغییرات می تواند استرس هایی ایجاد نماید، اما ضرورتا باعث تنش یا اضطراب نمی شود، بلکه تعامل بین انواعی از عوامل استرس زا ومهمتر نحوه ادراک آنهاست که منجر به تنش یا اضطراب می شود، واین ادراک به نوع وتعداد منابع حمایت اجتماعی موجود برای آنها ونیز تاثیرات فرهنگی بستگی دارد. همانطور که گفته شد، وجود مشکلات مربوط به سلامت در فعالیت های آموزشی دانشجویان تاثیر به سزایی داشته واز یک سو افت تحصیلی وگاهی ترک تحصیل را در پی خواهد داشت واز سوی دیگر باعث هدر رفتن منابع مادی، نیروی کار حرفه ای، اتلاف وقت واحساس ناامیدی در آنها می شود از اینرو لازم است توجه به مشکلات روحی و جسمی واهمیت به سلامت دانشجویان درراس امور مسئولین دانشگاهی قرار گیرد.
حمایت اجتماعی عامل مهمی است که به عنوان متغیر واسطه ای بین استرس وبیماریهای روانی واجتماعی عمل می کند.لین وهمکارانش در مقاله خود حمایت اجتماعی راچنین تعریف کرده اند”حمایت قابل دسترس برای فرد از طریق پیوندهای اجتماعی با سایر افراد، گروه ها واجتماع بزرگتر. در واقع حمایت اجتماعی از طریق ارتقا سطح رفتارهای بهداشتی وکاهش نتایج منفی وفشارآور رویدادها برسلامت فرد تاثیر می گذارد. حمایت اجتماعی کمکی دوجانبه است که موجب خلق تصور مثبت از خود، پذیرش خود، احساس عشق وارزشمندی می گردد ودر همه این موارد به فرد فرصت خودشکوفایی ورشد می دهد. برخورداری از منابع حمایتی امکان حفظ وتداوم سلامتی را فراهم می کند. این برخورداری به گونه ای است که می توان سلامتی را به عنوان تابعی از میزان حمایت اجتماعی در نظر گرفت؛ به عبارتی هرچه میزان حمایت اجتماعی افزایش یابد سطح سلامت نیز افزایش می یابدو بالعکس. از این نگاه سلامتی مشروط به داشتن حمایت اجتماعی است. حمایت اجتماعی افراد را قادر می سازد تاتوانایی رویارویی بامشکلات زندگی روزمره و بحران های آن راداشته وبه خوبی آنها راسپری کند .پیوستن افراد به گروهها وسازمانها خود دلیلی است بر نیاز انسان به حمایت اجتماعی است.
طبق مطالعات ومشاهدات صورت گرفته توسط محقق مشخص شده میزان برخورداری دانشجویان از سلامت عمومی متفاوت است. متغیرهای مختلفی می تواند این تفاوت را تبیین کند که دراین میان ما قصد داریم نقش حمایت اجتماعی را به عنوان متغیر تعیین کننده بر میزان سلامت دانشجویان بررسی نماییم.
درواقع مادر این پژوهش قصدداریم بدانیم میزان حمایت اجتماعی چه تاثیری بر میزان برخورداری دانشجویان از سلامت عمومی دارد؟
3-1- انگیزه پژوهشگر
سلامتی